Zmiękczacze są mechanizmami hydraulicznymi przeznaczonymi do pozbywania się twardości z wody. Duża twardość wody to wynikowa zawartości jonów wapnia i magnezu. Powodują one białego nalotu czyli kamienia kotłowego na bateriach prysznicowych i urządzeniach AGD. Kamień jest skutkiem dużej twardości wody. Z uwagi na jonowy charakter twardości zmiękczacze wody opierają się na złożach jonowymiennych kationitowych (jony wapnia i magnezu mają ładunek dodatni). Przykłady tych złóż to między innymi Crystal Right. To bardzo kwaśne złoża o niskim odczynie pH.
Obok pozbywania się twardości z oczyszczanej wody pewne złoża rewelacyjnie radzą sobie także z takimi niechcianymi środkami jak żelazo czy amoniak. Długość życia złóż jonowymiennych jest w miarę spora a wynosi od 10 do 15 lat. Po tym okresie zalecana jest całkowita zamiana złoża. Podczas używania złoże zatraca własności jonowymienne, więc co pewien czas powinno się prowadzić odnawianie roztworami soli. Ilość dni pomiędzy regeneracjami jest określana indywidualnie i ściśle zależy od jakości uzdatnianej wody oraz jonowymiennej pojemności aparatu (całkowicie zależnej od ilości żywicy). Obecne zmiękczacze wody charakteryzują bardzo duże wartości natężenia przepływu, obsługiwane są całkowicie automatycznie, a czystość wody po uzdatnieniu spełnia najsurowsze wymogi klientów.